અપડેટ્સ
મેળો અને ઉત્સવ · જૂનાગઢ

Bhavnath Mahadev and the Shivratri Fair

જૂનાગઢમાં ગિરનારની તળેટીમાં દર વર્ષે મહાશિવરાત્રિ નિમિત્તે ભવનાથનો મેળો ભરાય છે – નાગા સાધુઓ, મૃગી કુંડ સ્નાન અને આખી રાતનાં ભજન. તિથિ, વિધિ અને સૂચનો.

Bhavnath Mahadev and the Shivratri Fair
ફોટો: Kutchimadu · CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

ભવનાથનો મેળો દર વર્ષે જૂનાગઢમાં ગિરનાર પર્વતની તળેટીમાં, સુવર્ણરેખા નદીના કાંઠે આવેલા પ્રાચીન ભવનાથ મહાદેવ મંદિરની આસપાસ ભરાય છે. મહાશિવરાત્રિ નિમિત્તે ભરાતો આ મેળો ગુજરાતના સૌથી મહત્વના મેળામાંનો એક છે, જે દેશભરમાંથી આવતા સાધુઓ અને નાગા બાવાઓના સમાગમ માટે પ્રખ્યાત છે.

ભવનાથ મહાદેવ

સ્વયંભૂ શિવલિંગ ધરાવતું ભવનાથ મંદિર ગિરનારની તળેટીના જંગલમાં આવેલું છે. સ્કંદ પુરાણની એક કથા મુજબ શિવ-પાર્વતી આકાશમાર્ગે જતાં હતાં ત્યારે એક દિવ્ય આભૂષણ આ સ્થળ પાસે પડ્યું હતું. નજીકની મુચકુંદ, ભર્તૃહરિ અને ગુરુ દત્તાત્રેયની ગુફાઓ પણ જાણીતી છે.

Advertisement

મેળો

મેળો મહા વદ નોમથી મહાશિવરાત્રિની રાત સુધી ચાલે છે. પહેલા દિવસે ભવનાથ મંદિર પર ધજા ચડાવાય છે. શિવરાત્રિની મધ્યરાત્રિએ મહાપૂજા થાય છે, અને નાગા સાધુઓ શંખ અને વાજિંત્રો સાથે રવાડી કાઢી મૃગી કુંડમાં સ્નાન કરે છે – જે સ્નાન મોક્ષ આપનારું મનાય છે. રાત્રે લોકસંગીત, રાસ-ગરબા અને ભજન-કીર્તન થાય છે, અને આ મેળો આહીર અને મેર સમાજને ખાસ પ્રિય છે.

સુવિધાઓ

સ્વયંસેવકો અને સંસ્થાઓ અન્નક્ષેત્રો ચલાવે છે, જે મુલાકાતીઓને નિઃશુલ્ક ભોજન અને આશરો આપે છે, અને યાત્રાળુઓ માટે મોટા તંબુ ઊભા કરાય છે. મેળા માટે દુકાનો અને સરકારી પ્રદર્શનો પણ ગોઠવાય છે.

કેવી રીતે પહોંચવું

ભવનાથ ગિરનારની તળેટીમાં છે, જૂનાગઢ રેલવે સ્ટેશન અને બસ સ્ટેન્ડથી થોડું અંતર. નજીકનાં એરપોર્ટ કેશોદ અને રાજકોટ છે. મેળા દરમિયાન ખાસ બસો દોડે છે અને કેટલાક રસ્તા ખાનગી વાહનો માટે બંધ રહે છે.

મુલાકાત માટે સૂચનો

મેળામાં ભારે ભીડ હોય છે – કીમતી વસ્તુઓ સાચવો, પોતાના જૂથ સાથે રહો અને પોલીસની સૂચનાઓ પાળો. તિથિ હિંદુ પંચાંગ પ્રમાણે હોવાથી તારીખો દર વર્ષે બદલાય છે, તેથી જતાં પહેલાં તપાસો. ગિરનાર રોપવે કે ચઢાણ અને જૂનાગઢનાં સ્મારકો સાથે આ મુલાકાત જોડો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

ભવનાથનો મેળો ક્યાં ભરાય છે?

જૂનાગઢમાં ગિરનારની તળેટીમાં, ભવનાથ મહાદેવ મંદિરની આસપાસ.

ભવનાથનો મેળો ક્યારે ભરાય છે?

દર વર્ષે મહા વદ નોમથી મહાશિવરાત્રિ સુધી; અંગ્રેજી તારીખો દર વર્ષે બદલાય છે.

મૃગી કુંડ શું છે?

ભવનાથનો પવિત્ર કુંડ, જ્યાં શિવરાત્રિની રાત્રે નાગા સાધુઓ સ્નાન કરે છે; આ સ્નાન મોક્ષ આપનારું મનાય છે.

શું ભવનાથના મેળામાં ભોજન નિઃશુલ્ક છે?

હા, અનેક અન્નક્ષેત્રો મુલાકાતીઓને નિઃશુલ્ક ભોજન અને આશરો આપે છે.

સ્રોત: Wikipedia (English) · વિકિપીડિયા (ગુજરાતી). આ લખાણ અમારા પોતાના શબ્દોમાં છે. સમય, ફી અને નિયમો બદલાઈ શકે છે – મુલાકાત પહેલાં સત્તાવાર સ્રોત પર તપાસો. છેલ્લે તપાસ્યું: 2026-11-19